EthicaDB •   Publication hypertextuelle et multi-versions de l'Ethique de Spinoza

propositio 13

Pars 4, prop 13
Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Pautrat - fr | Misrahi - fr     infra (1)  |  haut ^

De aandoening, opgewekt door iets gebeurlijks, waarvan wij weten dat het op het oogenblik niet bestaat, is, onder overigens gelijke omstandigheden, zwakker dan die, teweeg gebracht door iets verledens.

Affectus erga rem contingentem quam scimus in praesenti non existere, caeteris paribus remissior est quam affectus erga rem praeteritam.

Affectus erga rem contingentem quam scimus in praesenti non existere, caeteris paribus remissior est quam affectus erga rem praeteritam.

Une affection se rapportant à une chose contingente que nous savons ne pas exister présentement est, toutes choses égales d'ailleurs, plus relâchée qu'une affection se rapportant à une chose passée. (Appuhn - fr)

Emotion towards a thing contingent, which we know not to exist in the present, is, other conditions being equal, fainter than an emotion towards a thing past. (Elwes - en)

Der Affekt gegen ein zukünftiges Ding, von dem wir wissen, daß es in der Gegenwart nicht existiert, ist bei sonst gleichen Umständen schwächer als der Affekt gegen ein vergangenes Ding. (Stern - de)

Il sentimento verso una cosa contingente che sappiamo non esistere nel presente è, a parità di altre condizioni, meno vivace del sentimento verso una cosa passata. (Peri - it)

El afecto experimentado con relación a una cosa contingente que sabemos no existe en el presente es menos enérgico, en igualdad de circunstancias, que el afecto experimentado con relación a una cosa pretérita. (Peña - es)

Un affect à l'égard d'une chose contingente dont nous savons qu'elle n'existe pas à présent est, toutes choses égales d'ailleurs, plus relâché qu'un affect à l'égard d'une chose passée. (Pautrat - fr)

Un affect pour un objet contingent que nous savons ne pas exister dans le présent est plus faible, toutes choses égales d’ailleurs, qu’un affect pour un objet passé. (Misrahi - fr)

demonstratio par 4, def 3  |  2, prop 18  |  2, prop 18, sc   |  2, prop 17, cor   |  4, prop 9

Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr

4, prop 13, demo  - Voorzoover wij ons iets als gebeurlijk voorstellen, wordt er geenerlei voorstelling van iets anders in ons opgewekt, welke het bestaan dier zaak onderstelt (vlg. Definitie III v.d. D.). Integendeel, wij stellen ons dan (vlg. het onderstelde) juist dingen voor, welke haar oogenblikkelijk bestaan uitsluiten. Voorzoover wij ons haar echter in verband met den verleden tijd voorstellen, worden wij verondersteld aan iets te denken, dat haar in het geheugen terug roept, ofwel dat het beeld dier zaak opwekt (zie St. XVIII D. II) en dat daardoor bewerkt, dat wij haar beschouwen als ware zij tegenwoordig (vlg. Gevolg St. XVII D. II). Derhalve zal (vlg. St. IX v.d. D.) de aandoening, opgewekt door iets gebeurlijks, waarvan wij weten dat het op het oogenblik niet bestaat, onder gelijke omstandigheden, zwakker zijn dan die, teweeg gebracht door iets verledens. H.t.b.w.

4, prop 13, demo  - Quatenus rem ut contingentem imaginamur, nulla alterius rei imagine afficimur quae rei existentiam ponat (per definitionem 3 hujus). Sed contra (secundum hypothesin) quaedam imaginamur quae ejusdem praesentem existentiam secludunt. Verum quatenus eandem cum relatione ad tempus praeteritum imaginamur eatenus aliquid imaginari supponimur quod ipsam ad memoriam redigit sive quod rei imaginem excitat (vide propositionem 18 partis II cum ejusdem scholio) ac proinde eatenus efficit ut ipsam ac si praesens esset, contemplemur (per corollarium propositionis 17 partis II) atque adeo (per propositionem 9 hujus) affectus erga rem contingentem quam scimus in praesenti non existere, caeteris paribus remissior erit quam affectus erga rem praeteritam. Q.E.D.

4, prop 13, demo  - En tant que nous imaginons une chose comme contingente, nous ne sommes affectés de l'image d'aucune autre qui pose l'existence de la première (Déf. 3), mais au contraire (suivant l'hypothèse) nous imaginons certaines choses qui en excluent l'existence présente. Quand cependant nous l'imaginons avec une relation au temps passé, nous sommes supposés imaginer quelque chose qui la ramène à la mémoire, ou en éveille l'image (Prop. 18 p. II, avec son Coroll.), et fait par suite que nous la considérions comme si elle était présente (Coroll. de la Prop. 17, p. II). Et ainsi (Prop. 9) une affection se rapportant à une chose contingente que nous savons ne pas exister présentement, sera plus relâchée, toutes choses égales d'ailleurs, qu'une affection se rapportant à une chose passée. C.Q.F.D. (Appuhn - fr)

4, prop 13, demo  - In so far as we conceive a thing as contingent, we are not affected by the image of any other thing, which asserts the existence of the said thing (IV. Def. iii.), but, on the other hand (by hypothesis), we conceive certain things excluding its present existence. But, in so far as we conceive it in relation to time past, we are assumed to conceive something, which recalls the thing to memory, or excites the image thereof (II. xviii. and note), which is so far the same as regarding it as present (II. xvii. Coroll.). Therefore (IV. ix.) an emotion towards a thing contingent, which we know does not exist in the present, is fainter, other conditions being equal, than an emotion towards a thing past. Q.E.D. (Elwes - en)

4, prop 13, demo  - Sofern wir uns ein Ding als zufällig vorstellen, werden wir von keiner Vorstellung eines andern Dinges erregt, welche die Existenz jenes Dinges setzt (nach Definition 3 dieses Teils), sondern stellen uns (nach der Voraussetzung) im Gegenteil etwas vor, was dessen gegenwärtige Existenz ausschließt. Sofern wir es uns aber mit Beziehung auf die Vergangenheit vorstellen, insofern nehmen wir an, daß wir etwas vorstellen, was dasselbe ins Gedächtnis ruft oder was die Vorstellung (das Bild) des Dinges weckt (s. Lehrsatz 18, Teil 2, mit seiner Anmerkung) und folglich insofern bewirkt, daß wir es betrachten, als ob es gegenwärtig wäre (nach Zusatz zu ehrsatz 17, Teil 2). Folglich (nach Lehrsatz 9 dieses Teils) ist der Affekt gegen ein zufälliges Ding, von dem wir wissen, daß es in der Gegenwart nicht existiert, bei sonst gleichen Umständen, schwächer als der Affekt gegen ein vergangenes Ding. - W.z.b.w. (Stern - de)

4, prop 13, demo  - In quanto immaginiamo una cosa come contingente noi non siamo interessati da alcuna immagine di altra cosa che ponga l'esistenza della cosa immaginata; al contrario per l'Ipotesi ne immaginiamo altre, che escludono l'esistenza presente di quest'ultima. Ma in quanto immaginiamo la cosa in parola con riferimento a un tempo passato, in tanto dobbiamo ammettere di immaginare qualcosa che ce la richiama alla memoria, ossia che fa ricomparire 1' immagine della cosa, e in tanto ancora fa sì che noi la consideriamo come se fosse presente. E perciò il sentimento verso una cosa contingente, che sappiamo non esistere al presente, è, a parità di altre condizioni, meno vivace del sentimento verso una cosa passata. (P. II, Conseg. d. Prop. 17; Prop. 18 e suo Chiarim.; P. IV, Def. 3; Prop. 9). (Peri - it)

4, prop 13, demo  - En la medida en que imaginamos una cosa como contingente, no nos afecta ninguna otra imagen que afirme la existencia de la cosa (por la Definición 3 de esta Parte), sino que, al contrario (según la hipótesis), imaginamos ciertas cosas que excluyen su existencia presente. Pero en la medida en que la imaginamos con relación a un tiempo pretérito, entonces se supone que imaginamos algo que la trae a la memoria, o sea, que suscita su imagen (ver Proposición 18 de la Parte II, con su Escolio), y, por ende, ocasiona que la consideremos como si estuviera presente (por el Corolario de la Proposición 17 de la Parte II). Y, de este modo (por la Proposición 9 de esta Parte), el afecto relativo a una cosa contingente que sabemos no existe en el presente es menos enérgico, en igualdad de circunstancias, que el afecto relativo a una cosa pretérita. Q.E.D. (Peña - es)

4, prop 13, demo  - En tant que nous imaginons un objet comme contingent nous ne sommes affectés par l’image d’aucune autre chose qui poserait l’existence de cet objet (par la Définition 3). Au contraire (suivant l’hypothèse), nous imaginons certaines choses qui en excluent l’existence présente. Mais quand nous l’imaginons dans une relation au passé, nous sommes par là même supposés imaginer quelque chose qui le ramène à la mémoire, c’est-à-dire qui en suscite l’image (voir la Proposition 18, Partie II, avec son Scolie), et fait ainsi que nous considérons l’objet comme s’il était présent (par le Corollaire de la Proposition 17, Partie II). Et ainsi (par la Proposition 9) un affect à l’égard d’un objet contingent que nous savons ne pas exister dans le présent sera plus faible, toutes choses égales d’ailleurs, qu’un affect pour un objet passé. C.Q.F.D. (Misrahi - fr)

4, def 3 - Bijzondere dingen noem ik "toevallig" [gebeurlijk] voorzoover wij, uitsluitend lettende op hun wezen, niets vinden dat hun bestaan noodzakelijk stelt, noch het noodzakelijk uitsluit.

2, prop 18 - Indien het menschelijk Lichaam eenmaal van twee of meer voorwerpen tegelijk inwerking onderging, zal de Geest, wanneer hij zich later een dier voorwerpen verbeeldt, zich ook terstond de andere herinneren.

2, prop 18, sc  - Wij begrijpen nu duidelijk wat Herinnering is. Zij is namelijk niets anders dan een zekere aaneenschakeling van voorstellingen welke den aard van dingen die buiten het menschelijk Lichaam bestaan in zich sluiten, welke aaneenschakeling in den Geest beantwoordt aan de orde en aaneenschakeling der inwerkingen op het menschelijk Lichaam. Ik zeg ten eerste, dat zij slechts een aaneenschakeling is van voorstellingen welke den aard van dingen die buiten het menschelijk Lichaam bestaan in zich sluiten; niet echter van voorstellingen welke den aard dier dingen verklarend doen kennen. Immers zij zijn in werkelijkheid (vlg. St. XVI v.d. D.) slechts voorstellingen van inwerkingen op het menschelijk Lichaam, welke zoowel den aard van dit als dien der uitwendige voorwerpen in zich sluiten. Ik zeg ten tweede dat deze aaneenschakeling beantwoordt aan de orde en aaneenschakeling der inwerkingen op het menschelijk Lichaam, om haar te onderscheiden van die aaneenschakeling van voorstellingen welke beantwoordt aan de orde des verstands [de regelen van het denken] waardoor de Geest de dingen in hun eerste oorzaken begrijpt en welke bij alle menschen dezelfde is. Voorts kunnen wij nu duidelijk begrijpen waardoor de Geest van de gedachte aan een of andere zaak onmiddellijk op die eener andere zaak, welke geenerlei gelijkenis met de eerste heeft, kan overgaan. Zoo komt bijvoorbeeld een Romein door de gedachte aan den klank "pomus" [appel] dadelijk op die van een vrucht, welke geenerlei gelijkenis heeft met dien geartikuleerden klank en er niets anders mede gemeen heeft dan dat het lichaam van dien man herhaaldelijk van beide inwerking onderging. D.w.z. dat die man dikwijls het woord appel hoorde terwijl hij de vrucht zelf voor zich zag. En zoo komt elk van de eene gedachte op de andere, al naar gelang eens ieders gewoonte de beelden der dingen in zijn lichaam heeft gerangschikt.

2, prop 17, cor  - De Geest kan uitwendige voorwerpen, waarvan het menschelijk Lichaam eens de inwerking onderging, ofschoon zij niet langer aanwezig zijn noch bestaan, toch als aanwezig beschouwen.

4, prop 9 - Een aandoening, waarvan wij ons verbeelden dat haar oorzaak op het oogenblik aanwezig is, is sterker, dan wanneer wij ons deze oorzaak niet aanwezig denken.

utilisé(e) par : 4, prop 66, sc 

0.0086