EthicaDB •   Publication hypertextuelle et multi-versions de l'Ethique de Spinoza

propositio 43

Pars 4, prop 43
Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Pautrat - fr | Misrahi - fr     infra (3)  |  haut ^

Prikkeling kan bovenmatig en daardoor slecht zijn. Pijn evenwel kan in zoover goed zijn als de blijheidsaandoening van prikkeling slecht is.

Titillatio excessum habere potest et mala esse; dolor autem eatenus potest esse bonus quatenus titillatio seu laetitia est mala.

Titillatio excessum habere potest et mala esse; dolor autem eatenus potest esse bonus quatenus titillatio seu laetitia est mala.

Le Chatouillement peut avoir de l'excès et être mauvais ; la Douleur peut être bonne dans la mesure où le Chatouillement, qui est une Joie, est mauvais. (Appuhn - fr)

Stimulation may be excessive and bad; on the other hand, grief may be good, in so far as stimulation or pleasure is bad. (Elwes - en)

Wollust kann ein Übermaß haben und schlecht sein; Schmerz aber kann insofern gut sein, sofern Wollust oder Lust schlecht ist. (Stern - de)

L'Eccitazione (di una parte del Corpo) può avere un eccesso, ed essere cattiva; il Dolore (di una parte del Corpo), invece, può essere buono in proporzione di quanto possa essere cattiva 1' Eccitazione (che è una Letizia). (Peri - it)

El placer puede tener exceso y ser malo; el dolor puede ser bueno en la medida en que el placer, que es una alegría, sea malo. (Peña - es)

Le chatouillement peut être excessif, et être mauvais ; et la douleur peut être bonne, pour autant que le chatouillement ou Joie est mauvais. (Pautrat - fr)

Le Plaisir peut avoir de l’excès et être mauvais ; et la Douleur peut être bonne dans la mesure où le Plaisir, autrement dit la Joie est mauvais. (Misrahi - fr)

demonstratio par 3, prop 11, sc   |  4, prop 6  |  4, prop 38  |  4, prop 41  |  4, prop 5  |  4, prop 3  |  4, prop 43, demo 

Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr

4, prop 43, demo  - Prikkeling is Blijheid, welke, voorzoover zij op het Lichaam betrekking heeft, hierin bestaat dat één of enkele zijner deelen meer dan de andere wordt aangedaan (zie haar Definitie in Opmerking St. XI D. III). De kracht dezer aandoening kan nu zóó groot zijn dat zij de overige handelingen van het Lichaam overheerscht (vlg. St. VI v.d. D.) het hardnekkig vasthoudt en het daardoor belet velerlei andere indrukken te ontvangen. Zij kan dus (vlg. St. XXXVIII v.d. D.) slecht zijn. Pijn echter, welke daarentegen Droefheid is, kan op zichzelf beschouwd nooit goed zijn (vlg. St. XLI v.d. D.). Omdat evenwel haar hevigheid en toeneming bepaald worden door de macht van een uitwendige oorzaak in verhouding tot onze eigen macht (vlg. St. V v.d. D.), kunnen wij ons deze aandoening in oneindig vele graden en soorten van hevigheid denken (vlg. St. III v.d. D.). Wij kunnen ons dus ook een pijn denken, welke in staat is de prikkeling te temperen en te verhinderen dat zij bovenmatig [óverprikkeling] wordt, welke dus (vlg. het eerste gedeelte van dit bewijs) helpt beletten dat het Lichaam minder geschikt wordt [voor het ontvangen van indrukken] en welke derhalve ook in zoover goed zal zijn. H.t.b.w.

4, prop 43, demo  - Titillatio est laetitia quae quatenus ad corpus refertur, in hoc consistit quod una vel aliquot ejus partes prae reliquis afficiuntur (vide ejus definitionem in scholio propositionis 11 partis III) cujus affectus potentia tanta esse potest ut reliquas corporis actiones superet (per propositionem 6 hujus) eique pertinaciter adhaereat atque adeo impediat quominus corpus aptum sit ut plurimis aliis modis afficiatur adeoque (per propositionem 38 hujus) mala esse potest. Deinde dolor qui contra tristitia est, in se solo consideratus non potest esse bonus (per propositionem 41 hujus). Verum quia ejus vis et incrementum definitur potentia causae externae cum nostra comparata (per propositionem 5 hujus) possumus ergo hujus affectus infinitos virium concipere gradus et modos (per propositionem 3 hujus) atque adeo eundem talem concipere qui titillationem possit coercere ut excessum non habeat et eatenus (per primam partem propositionis hujus) efficere ne corpus minus aptum reddatur ac proinde eatenus erit bonus. Q.E.D.

4, prop 43, demo  - Le Chatouillement est une Joie qui, relativement au Corps, consiste en ce qu'une de ses parties ou quelques-unes sont affectées plus que les autres (voir sa Déf. dans le Scolie de la Prop. 11, p. III) ; et la puissance de cette affection peut être telle qu'elle surpasse les autres actions du Corps (Prop. 6), reste obstinément attachée à lui et empêche ainsi que le Corps ne soit apte à être affecté d'un très grand nombre d'autres manières ; cette affection peut donc (Prop. 38) être mauvaise. Pour la Douleur qui est au contraire une Tristesse, considérée en elle-même, elle ne peut pas être bonne (Prop. 41). Mais, sa force et sa croissance étant définies par la puissance d'une cause extérieure comparée à la nôtre (Prop. 5), nous pouvons concevoir que les forces de cette affection varient en une infinité de degrés et s'exercent en une infinité de manières (Prop. 3) ; nous pouvons donc concevoir une douleur telle que, réduisant le Chatouillement, elle l'empêche d'être excessif et fasse dans cette mesure (par la première partie de la Prop.) qu'il ne diminue pas l'aptitude du Corps ; et en cela par suite la douleur peut être bonne. C.Q.F.D. (Appuhn - fr)

4, prop 43, demo  - Localized pleasure or stimulation (titillatio) is pleasure, which, in so far as it is referred to the body, consists in one or some of its parts being affected more than the rest (see its Definition, III. xi. note); the power of this emotion may be sufficient to overcome other actions of the body (IV. vi.), and may remain obstinately fixed therein, thus rendering it incapable of being affected in a variety of other ways: therefore (IV. xxxviii.) it may, be bad. Again, grief, which is pain, cannot as such be good (IV. xli.). But, as its force and increase is defined by the power of an external cause compared with our own (IV. v.), we can conceive infinite degrees and modes of strength in this emotion (IV. iii.); we can, therefore, conceive it as capable of restraining stimulation, and preventing its becoming excessive, and hindering the body's capabilities; thus, to this extent, it will be good. Q.E.D. (Elwes - en)

4, prop 43, demo  - Wollust ist Lust, welche, sofern sie sich auf den Körper bezieht, darin besteht, daß ein oder einige Teile desselben mehr als die übrigen erregt werden (s. deren Definition in der Anmerkung zu Lehrsatz 11, Teil 3). Und das Vermögen (die Macht) dieses Affekts kann so groß sein, daß es die übrigen Tätigkeiten des Körpers übertrifft (nach Lehrsatz 6 dieses Teils) und ihm hartnäckig anhaftet und also die Fähigkeit des Körpers, auf viele andere Weisen erregt zu werden, beeinträchtigt. Also (nach Lehrsatz 38 dieses Teils) kann sie schlecht sein. - Der Schmerz sodann, der dagegen Unlust ist, kann, für sich allein betrachtet, nicht gut sein (nach Lehrsatz 41 dieses Teils). Weil aber seine Macht und seinWachstum durch das Vermögen einer äußern Ursache, verglichen mit dem unsrigen, sich erklärt (nach Lehrsatz 5 dieses Teils), so können wir folglich von diesem Affekt unendlich viele Grade und Arten begreifen (nach Lehrsatz 3 dieses Teils) und ihn also als einen solchen begreifen, der dieWollust gegen Übermaß einzuschränken und insofern (nach dem ersten Teil dieses Lehrsatzes) zu bewirken vermag, daß die Fähigkeit des Körpers nicht vermindert werde. Mithin wird er insofern gut sein. -W.z.b.w. (Stern - de)

4, prop 43, demo  - L'Eccitazione (o “Solletico”) è una Letizia che, in quanto si riferisce al Corpo, consiste in questo, che una parte o alcune parti del Corpo ne sono interessate più delle altre; e questo sentimento può avere una potenza tale da sopraffare le altre attività del Corpo, e da aderire ad esso con grandissima tenacia, e da impedire così che il Corpo resti disponibile per altre sollecitazioni: e per ciò l'Eccitazione può essere cattiva. Il Dolore, che al contrario è una Tristezza, non può considerato in se stesso essere buono: ma poiché la sua forza e il suo incremento sono definiti dalla potenza della causa esterna confrontata con la nostra potenza, noi possiamo concepire diverse intensità e diverse applicazioni delle forze di questo sentimento; e possiamo quindi concepirlo tale, che possa coartare l'Eccitazione così che questa non arrivi ad essere eccessiva; e in tal modo il Dolore impedirà che il Corpo diventi meno atto a percepire le altre sollecitazioni: e in questo sarà buono. (P. III, Prop. 11 e suo Chiarim.; P. IV, Prop. 3, 5, 6, 38, 41). (Peri - it)

4, prop 43, demo  - El placer es una alegría que, en cuanto referida al cuerpo, consiste en que una o algunas de sus partes son afectadas más que las otras (ver sus definición en el Escolio de la Proposición 11 de la Parte III), y la potencia de ese afecto pueda ser tan grande que supere a las restantes acciones del cuerpo (por la Proposición 6 de esta Parte), se aferré pertinazmente a él e impida de esta suerte que el cuerpo sea apto para ser afectado de otras muchas maneras, y así (por la Proposición 38 de esta Parte) puede ser malo. Por su parte, el dolor, que es, por el contrario, una tristeza, no puede ser bueno, considerado en sí solo (por la Proposición 41 de esta Parte). Pero como su fuerza e incremento se definen por la potencia de la causa exterior comparada con la nuestra (por la Proposición 5 de esta Parte), podemos, entonces, concebir infinitos grados y modalidades en la fuerza de este afecto (por la Proposición 3 de esta Parte); y, de esta suerte, podemos concebir un dolor tal que pueda reprimir el placer, para que éste no tenga exceso, y provocar en esa medida (por la primera parte de esta Proposición) que el cuerpo no se vuelva menos apto, y, por tanto, en esa medida será bueno. Q.E.D. (Peña - es)

4, prop 43, demo  - Le Plaisir est une Joie qui, en tant qu’elle se rapporte au Corps, consiste en ce qu’une ou plusieurs de ses parties sont affectées plus que les autres (voir sa Définition au Scolie de la Proposition 11, Partie III), la puissance de cet affect pouvant être telle qu’il a la prédominance sur les autres actions du Corps (par la Proposition 6), se fixe en lui d’une façon tenace, et le rend par là incapable d’être affecté selon de nombreuses autres modalités. C’est pourquoi (par la Proposition 38) cet affect peut être mauvais. Quant à la Douleur, qui est au contraire une Tristesse, elle ne peut pas être bonne si on la considère en elle seule (par la Proposition 41). Mais sa force et son accroissement pouvant être définis par la puissance d’une cause extérieure comparée à la nôtre (par la Proposition 5), nous pouvons concevoir les forces de cet affect selon une infinité de degrés et de modalités (par la Proposition 3). Nous pouvons donc concevoir une Douleur telle qu’elle puisse réprimer le Plaisir et l’empêcher d’être excessif, et dans cette mesure (par la première partie de cette proposition) faire qu’il ne réduise pas les aptitudes du Corps. C’est en cela, par suite, que la Douleur sera bonne. C.Q.F.D. (Misrahi - fr)

3, prop 11, sc  - Wij hebben dus gezien dat de Geest vele veranderingen kan ondergaan en daarbij nu eens in een toestand van grootere, dan weer in een van geringere volmaaktheid overgaat, al wel welke lijdingen ons de aandoeningen van Blijheid en Droefheid verklaren. Onder Blijheid zal ik daarom in het vervolg verstaan een lijding, waardoor de Geest tot grootere volmaaktheid overgaat; onder Droefheid daarentegen een lijding, waardoor hij tot geringere volmaaktheid overgaat. Voorts noem ik de aandoening van blijheid als zij tegelijkertijd op Geest en Lichaam betrekking heeft "prikkeling" [kitteling] of "opgewektheid", die van droefheid daartegen "pijn" of "gedruktheid" [loomheid]. Hierbij moet evenwel worden opgemerkt dat men bij den mensch spreekt van prikkeling of pijn wanneer één zijner deelen méér dan de overige wordt aangedaan, van opgewektheid of gedruktheid daarentegen wanneer alle deelen gelijkelijk aangedaan zijn. Wat voorts Begeerte is heb ik reeds in de Opmerking bij Stelling IX van dit Deel uiteen gezet en behalve deze drie erken ik geen enkele andere oorspronkelijke (primaire) aandoeningen; dat de overige uit deze drie voortkomen zal ik in het volgende aantoonen. Doch eer ik verder ga wil ik hier eerst Stelling X van dit Deel nog iets breeder toelichten, opdat men duidelijker begrijpe hoe een voorstelling met een andere voorstelling in strijd kan zijn.

In de Opmerking bij Stelling XVII Deel II hebben wij aangetoond dat de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt, het bestaan van het Lichaam zoolang in zich sluit als het Lichaam zelf bestaat. Verder volgt uit datgene wat wij in het Gevolg van Stelling VIII Deel II en in de Opmerking daarbij aantoonden, dat het tegenwoordig bestaan van den Geest alleen daarvan afhangt dat de Geest het werkelijk bestaan des Lichaams in zich sluit. Waaruit volgt dat het tegenwoordig bestaan van den Geest en zijn vermogen tot verbeelden [voorstellen] wordt opgeheven zoodra de Geest ophoudt het tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen. De oorzaak echter, waardoor de Geest zou ophouden dit tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen kan (vlg. St. IV v.d. D.) niet in den Geest zelf gelegen zijn en evenmin in het feit dat het Lichaam ophoudt te bestaan. Immers de oorzaak waardoor de Geest het bestaan van het Lichaam bevestigt is (vlg. St. VI D. II) niet het feit dat het Lichaam begon te bestaan, zoodat hij om dezelfde reden ook niet ophoudt het bestaan des Lichaams te bevestigen doordat het Lichaam ophoudt te bestaan. Maar het is (vlg. St. XVII of St. VIII D. II) een gevolg van een andere voorstelling, welke het tegenwoordig bestaan van ons Lichaam en bijgevolg van den Geest, uitsluit en welke dus in strijd is met de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt.

4, prop 6 - De kracht van een of andere lijding of aandoening kan alle andere handelingen [levensuitingen] en vermogens des menschen zoozeer overtreffen, dat deze aandoening hem voortdurend beheerscht.

4, prop 38 - Datgene, wat het menschelijk Lichaam geschikt maakt om zooveel mogelijk indrukken te ontvangen, of wat het geschikt maakt om op uitwendige voorwerpen op velerlei wijzen in te werken, is nuttig voor den mensch, en wel des te nuttiger, naarmate het Lichaam er geschikter door wordt om velerlei indrukken te ontvangen en op andere voorwerpen in te werken. Daarentegen is schadelijk al wat het Lichaam hiertoe minder geschikt maakt.

4, prop 41 - Blijheid op zichzelf is niet slecht, doch goed; Droefheid daarentegen is reeds op zichzelf slecht.

4, prop 5 - De kracht en toeneming van een of andere lijding en haar vermogen om zich te handhaven, worden niet bepaald door de macht, waardoor wijzelf in ons bestaan trachten te volharden, doch door de macht van een uitwendige oorzaak in verhouding tot onze eigene.

4, prop 3 - De kracht, waarmede de mensch in zijn bestaan volhardt, is beperkt en wordt door de macht van uitwendige oorzaken oneindig overtroffen.

4, prop 43, demo  - Prikkeling is Blijheid, welke, voorzoover zij op het Lichaam betrekking heeft, hierin bestaat dat één of enkele zijner deelen meer dan de andere wordt aangedaan (zie haar Definitie in Opmerking St. XI D. III). De kracht dezer aandoening kan nu zóó groot zijn dat zij de overige handelingen van het Lichaam overheerscht (vlg. St. VI v.d. D.) het hardnekkig vasthoudt en het daardoor belet velerlei andere indrukken te ontvangen. Zij kan dus (vlg. St. XXXVIII v.d. D.) slecht zijn. Pijn echter, welke daarentegen Droefheid is, kan op zichzelf beschouwd nooit goed zijn (vlg. St. XLI v.d. D.). Omdat evenwel haar hevigheid en toeneming bepaald worden door de macht van een uitwendige oorzaak in verhouding tot onze eigen macht (vlg. St. V v.d. D.), kunnen wij ons deze aandoening in oneindig vele graden en soorten van hevigheid denken (vlg. St. III v.d. D.). Wij kunnen ons dus ook een pijn denken, welke in staat is de prikkeling te temperen en te verhinderen dat zij bovenmatig [óverprikkeling] wordt, welke dus (vlg. het eerste gedeelte van dit bewijs) helpt beletten dat het Lichaam minder geschikt wordt [voor het ontvangen van indrukken] en welke derhalve ook in zoover goed zal zijn. H.t.b.w.

utilisé(e) par : 4, prop 44, demo   |  4, prop 47, demo   |  4, prop 59, demo 

0.0115