EthicaDB •   Publication hypertextuelle et multi-versions de l'Ethique de Spinoza

propositio 37

Pars 3, prop 37
Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr     infra (7)  |  haut ^

De Begeerte, welke uit Droefheid of Blijheid, Haat of Liefde ontspringt, is des te grooter, naarmate die aandoeningen heviger zijn.

Cupiditas quae prae tristitia vel laetitia praeque odio vel amore oritur, eo est major quo affectus major est.

Cupiditas quae prae tristitia vel laetitia praeque odio vel amore oritur, eo est major quo affectus major est.

Le Désir qui prend naissance à cause d'une Tristesse ou d'une Joie, d'une Haine ou d'un Amour, est d'autant plus grand que l'affection est plus grande. (Appuhn - fr)

Desire arising through pain or pleasure, hatred or love, is greater in proportion as the emotion is greater. (Elwes - en)

Die Begierde, welche aus Unlust oder Lust, aus Haß oder Liebe entspringt, ist um so stärker, je stärker der Affekt ist. (Stern - de)

La Cupidità, o la Brama, che sorge dalla Letizia o dalla Tristezza e dall'Odio o dall'Amore, è tanto maggiore quanto più forte è il sentimento. (Peri - it)

El deseo que brota de una tristeza o de una alegría, de un odio o de un amor, es tanto mayor cuanto mayor es el afecto. (Peña - es)

Le Désir qui naît d'une Tristesse ou d'une Joie, d'une Haine ou d'un Amour, est d'autant plus grand que l'affect est plus grand. (Misrahi - fr)

demonstratio par 3, prop 11, sc   |  3, prop 7  |  3, prop 5  |  3, prop 9, sc 

Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr

3, prop 37, demo  - Droefheid vermindert (vlg. Opmerking St. XI v.d. D.) of belemmert 's menschen vermogen tot handelen, d.w.z. (vlg. St. VII v.d. D.) zijn streven om in zijn bestaan te volharden wordt er door verzwakt of belemmerd. Zij is derhalve (vlg. St. V v.d. D.) met dit streven in strijd en een bedroefd mensch doet wat hij maar kan om zijn droefheid van zich af te zetten. Maar hoe grooter die Droefheid is, met hoe grooter gedeelte van 's menschen vermogen tot handelen zij noodzakelijk (vlg. de Definitie van Droefheid) in strijd moet zijn. Derhalve: hoe grooter de Droefheid is, met hoe grooter kracht zal de mensch pogen haar van zich af te zetten, d.w.z. (vlg. Opmerking St. IX v.d. D.) met hoe heviger begeerte of drang zal hij trachten haar van zich af te zetten. Waar voorts Blijheid (vlg. zelfde Opmerking St. XI v.d. D.) 's menschen vermogen tot handelen vermeerdert of bevordert, kan gemakkelijk langs denzelfden weg bewezen worden, dat de mensch, die een aandoening van Blijheid ondervindt, niets liever wenscht dan deze te behouden, en dat wel met des te sterker Begeerte, naarmate die Blijheid grooter is. En waar tenslotte Haat en Liefde zelf aandoeningen van Droefheid en Blijheid zijn, volgt hieruit op dezelfde wijze dat het streven of de drang, ofwel de Begeerte, welke uit Haat of Liefde ontspringt, grooter zal zijn naar gelang van dien Haat of van die Liefde. H.t.b.w.

3, prop 37, demo  - Tristitia hominis agendi potentiam (per scholium propositionis 11 hujus) minuit vel coercet hoc est (per propositionem 7 hujus) conatum quo homo in suo esse perseverare conatur, minuit vel coercet adeoque (per propositionem 5 hujus) huic conatui est contraria et quicquid homo tristitia affectus conatur, est tristitiam amovere. At (per tristitiae definitionem) quo tristitia major est, eo majori parti hominis agendi potentiae necesse est opponi; ergo quo major tristitia est, eo majore agendi potentia conabitur homo contra tristitiam amovere hoc est (per scholium propositionis 9 hujus) eo majore cupiditate sive appetitu conabitur tristitiam amovere. Deinde quoniam laetitia (per idem scholium propositionis 11 hujus) hominis agendi potentiam auget vel juvat, facile eadem via demonstratur quod homo laetitia affectus nihil aliud cupit quam eandem conservare idque eo majore cupiditate quo laetitia major erit. Denique quoniam odium et amor sunt ipsi tristitiae vel laetitiae affectus, sequitur eodem modo quod conatus, appetitus sive cupiditas quae prae odio vel amore oritur, major erit pro ratione odii et amoris. Q.E.D.

3, prop 37, demo  - La Tristesse diminue ou réduit la puissance d'agir de l'homme (Scolie de la Prop. 11), c'est-à-dire (Prop. 7) l'effort par lequel l'homme s'efforce de persévérer dans son être ; ainsi (Prop. 5) elle est contraire à cet effort ; et tout l'effort de l'homme affecté de Tristesse tend à écarter la Tristesse. Mais (par la Déf. de la Tristesse) plus grande est la Tristesse, plus grande est la partie de la puissance d'agir de l'homme à laquelle elle s'oppose nécessairement ; donc plus grande est la Tristesse, plus grande est la puissance d'agir par laquelle l'homme s'efforce à son tour d'écarter la Tristesse ; c'est-à-dire (Scolie de la Prop. 9) plus grand est le Désir ou l'appétit par lequel il s'efforcera d'écarter la Tristesse. Ensuite, puisque la Joie (même Scolie de la Prop. 11) augmente ou seconde la puissance d'agir de l'homme, on démontre aisément par la même voie qu'un homme affecté d'une Joie ne désire rien d'autre que la conserver, et cela d'un Désir d'autant plus grand que la joie sera plus grande. Enfin, puisque la Haine et l'Amour sont les affections mêmes de la Tristesse ou de la Joie, il suit de la même manière que l'effort, l'appétit, ou le Désir qui prend naissance d'une Haine ou d'un Amour, sera plus grand à proportion de la Haine et de l'Amour. C.Q.F.D. (Appuhn - fr)

3, prop 37, demo  - Pain diminishes or constrains man's power of activity (III. xi. note), in other words (III. vii.), diminishes or constrains the effort, wherewith he endeavours to persist in his own being; therefore (III. v.) it is contrary to the said endeavour: thus all the endeavours of a man affected by pain are directed to removing that pain. But (by the definition of pain), in proportion as the pain is greater, so also is it necessarily opposed to a greater part of man's power of activity; therefore the greater the pain, the greater the power of activity employed to remove it; that is, the greater will be the desire or appetite in endeavouring to remove it. Again, since pleasure (III. xi. note) increases or aids a man's power of activity, it may easily be shown in like manner, that a man affected by pleasure has no desire further than to preserve it, and his desire will be in proportion to the magnitude of the pleasure.
Lastly, since hatred and love are themselves emotions of pain and pleasure, it follows in like manner that the endeavour, appetite, or desire, which arises through hatred or love, will be greater in proportion to the hatred or love. Q.E.D. (Elwes - en)

3, prop 37, demo  - Die Unlust vermindert oder hemmt das menschliche Tätigkeitsvermögen (nach Anmerkung zu Lehrsatz 11 dieses Teils), d.h. (nach Lehrsatz 7 dieses Teils), sie vermindert oder hemmt das Bestreben, wonach der Mensch in seinem Sein zu verharren strebt. Sie ist also (nach Lehrsatz 5 dieses Teils) diesem Streben entgegengesetzt, und alles, was der von Unlust erregte Mensch anstrebt, ist, die Unlust zu entfernen. Je stärker aber (nach der Definition der Unlust) die Unlust ist, einem desto größeren Teil des menschlichen Tätigkeitsvermögen steht sie notwendig entgegen. Je stärker also die Unlust ist, mit desto größerem Tätigkeitsvermögen wird der Mensch bestrebt sein, die Unlust zu entfernen; d.h. (nach Anmerkung zu Lehrsatz 9 dieses Teils), mit desto stärkerer Begierde oder mit desto stärkerem Verlangen wird der Mensch bestrebt sein, die Unlust zu entfernen. -Weil ferner die Lust (nach derselben Anmerkung zu Lehrsatz 11 dieses Teils) das Tätigkeitsvermögen des Menschen vermehrt oder fördert, so wird auf dieselbe Art leicht bewiesen, daß der von Lust erregte Mensch nichts anderes begehrt, als dieselbe sich zu erhalten, und zwar mit um so stärkerer Begierde, je stärker die Lust ist. - Weil endlich Haß und Liebe die Affekte der Unlust und Lust selbst sind, so folgt auf gleiche Weise, daß das Streben, Verlangen oder Begehren, welches aus Haß oder Liebe entspringt, in bezug auf ihre Stärke, zur Stärke des Hasses und der Liebe im Verhältnis stehen wird. -W.z.b.w. (Stern - de)

3, prop 37, demo  - La Tristezza riduce o coarta la potenza d'agire dell'Uomo, cioè diminuisce o coarta lo sforzo col quale l'Uomo si sforza di perseverare nel suo essere; perciò è contraria a questo sforzo: e tutto ciò che l'Uomo affetto da Tristezza si sforza di fare è liberarsi dalla Tristezza. Ma (p. la Definiz. d. Tristezza) quanto maggiore è la Tristezza tanto maggiore è la quota della potenza d'agire dell'Uomo a cui essa necessariamente s'oppone: dunque, quanto maggiore è la Tristezza, tanto maggiore sarà la potenza d'agire con cui l'Uomo, da parte sua, si sforzerà d'allontanare la Tristezza; cioè tanto maggiore sarà la cupidità, o l'appetito, con cui egli si sforzerà di rimuovere quella Tristezza. Quanto poi alla Letizia, poiché essa accresce o favorisce la potenza d'agire dell'Uomo, è facile dimostrare, come sopra, che un Uomo affetto da Letizia non desidera altro che conservarsela, e questo con tanto maggiore cupidità quanto maggiore è la Letizia. Infine, poiché l'Odio e l'Amore sono i sentimenti stessi della Tristezza e della Letizia, si dimostra nella medesima maniera che lo sforzo o la cupidità o l'appetito che sorgono da Odio o da Amore saranno anch'essi proporzionati all'Odio o all'Amore. (P. III, Prop. 5; Prop. 7; Chiarim. d. Prop. 9; Chiarim. d. Prop. 11). (Peri - it)

3, prop 37, demo  - La tristeza disminuye o reprime (por el Escolio de la Proposición 11 de esta Parte) la potencia de obrar del hombre, esto es (por la Proposición 7 de esta Parte), disminuye o reprime el esfuerzo que el hombre realiza por perseverar en su ser, y, de esta suerte (por la Proposición 5 de esta Parte), es contraria a ese esfuerzo; y todo esfuerzo del hombre afectado de tristeza se encamina a apartar esa tristeza. Ahora bien, cuanto mayor es la tristeza (por su definición), tanto mayor es la parte de la potencia de obrar del hombre a la que necesariamente se opone; por consiguiente, cuanto mayor es la tristeza, tanto mayor será la potencia de obrar con la que el hombre se esforzará por apartar de sí esa tristeza, esto es (por el Escolio de la Proposición 9 de esta Parte), tanto mayor será el deseo o apetito con que lo hará. Además, puesto que la alegría (por el mismo Escolio de la Proposición 11 de esta Parte) aumenta o favorece la potencia de obrar del hombre, se demuestra fácilmente por la misma vía que el hombre afectado de alegría no desea otra cosa que conservarla, y ello con tanto mayor deseo cuanto mayor sea la alegría. Y por último, puesto que el odio y el amor son los afectos mismos de la tristeza y la alegría, se sigue de igual modo que el esfuerzo, apetito o deseo que brota del odio o del amor será mayor en proporción a esos odio y amor. Q.E.D. (Peña - es)

3, prop 37, demo  - La Tristesse réduit ou réprime la puissance d'agir de l'homme (par le Scolie de la Proposition 11), c'est-à-dire (par la Proposition 7) qu'elle réduit ou réprime l'effort par lequel l'homme s'efforce de persévérer dans son être. Aussi (par la Proposition 5) elle est contraire à cet effort ; et tout ce à quoi s'efforce l'homme affecté de Tristesse est d'éloigner cette Tristesse. Or (par la définition de la Tristesse), plus grande est la Tristesse, plus grande est la part de la puissance d'action en l'homme, à laquelle nécessairement elle s'oppose. Plus grande est donc la Tristesse, plus grande est la puissance d'agir par laquelle l'homme s'efforce de lutter contre la Tristesse, c'est-à-dire (par le Scolie de la Proposition 9) plus est grand le désir ou l'appétit par lequel il s'efforce de combattre la Tristesse. Ensuite, puisque la Joie (par le même Scolie de la Proposition 11) accroît ou seconde la puissance d'agir de l'homme, on démontre aisément, par la même méthode, qu'un homme affecté de Joie ne désire rien d'autre que la conserver, et cela d'un Désir d'autant plus grand que la Joie est plus grande. Enfin, puisque l'Amour et la Haine sont les affects mêmes de Tristesse ou de Joie, il suit de la même façon que l'effort, l'appétit, ou, en d'autres termes, le Désir qui naît de la Haine ou de l'Amour, croît en raison de cette Haine ou de cet Amour. C.Q.F.D. (Misrahi - fr)

3, prop 11, sc  - Wij hebben dus gezien dat de Geest vele veranderingen kan ondergaan en daarbij nu eens in een toestand van grootere, dan weer in een van geringere volmaaktheid overgaat, al wel welke lijdingen ons de aandoeningen van Blijheid en Droefheid verklaren. Onder Blijheid zal ik daarom in het vervolg verstaan een lijding, waardoor de Geest tot grootere volmaaktheid overgaat; onder Droefheid daarentegen een lijding, waardoor hij tot geringere volmaaktheid overgaat. Voorts noem ik de aandoening van blijheid als zij tegelijkertijd op Geest en Lichaam betrekking heeft "prikkeling" [kitteling] of "opgewektheid", die van droefheid daartegen "pijn" of "gedruktheid" [loomheid]. Hierbij moet evenwel worden opgemerkt dat men bij den mensch spreekt van prikkeling of pijn wanneer één zijner deelen méér dan de overige wordt aangedaan, van opgewektheid of gedruktheid daarentegen wanneer alle deelen gelijkelijk aangedaan zijn. Wat voorts Begeerte is heb ik reeds in de Opmerking bij Stelling IX van dit Deel uiteen gezet en behalve deze drie erken ik geen enkele andere oorspronkelijke (primaire) aandoeningen; dat de overige uit deze drie voortkomen zal ik in het volgende aantoonen. Doch eer ik verder ga wil ik hier eerst Stelling X van dit Deel nog iets breeder toelichten, opdat men duidelijker begrijpe hoe een voorstelling met een andere voorstelling in strijd kan zijn.

In de Opmerking bij Stelling XVII Deel II hebben wij aangetoond dat de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt, het bestaan van het Lichaam zoolang in zich sluit als het Lichaam zelf bestaat. Verder volgt uit datgene wat wij in het Gevolg van Stelling VIII Deel II en in de Opmerking daarbij aantoonden, dat het tegenwoordig bestaan van den Geest alleen daarvan afhangt dat de Geest het werkelijk bestaan des Lichaams in zich sluit. Waaruit volgt dat het tegenwoordig bestaan van den Geest en zijn vermogen tot verbeelden [voorstellen] wordt opgeheven zoodra de Geest ophoudt het tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen. De oorzaak echter, waardoor de Geest zou ophouden dit tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen kan (vlg. St. IV v.d. D.) niet in den Geest zelf gelegen zijn en evenmin in het feit dat het Lichaam ophoudt te bestaan. Immers de oorzaak waardoor de Geest het bestaan van het Lichaam bevestigt is (vlg. St. VI D. II) niet het feit dat het Lichaam begon te bestaan, zoodat hij om dezelfde reden ook niet ophoudt het bestaan des Lichaams te bevestigen doordat het Lichaam ophoudt te bestaan. Maar het is (vlg. St. XVII of St. VIII D. II) een gevolg van een andere voorstelling, welke het tegenwoordig bestaan van ons Lichaam en bijgevolg van den Geest, uitsluit en welke dus in strijd is met de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt.

3, prop 7 - Het streven waarmede elk ding in zijn bestaan tracht te volharden is niets anders dan het werkelijke wezen van dit ding zelf.

3, prop 5 - Voorzoover dingen elkaar kunnen vernietigen, zijn zij tegenstrijdig van aard, d.w.z. kunnen zij niet in éénzelfde zaak bestaan.

3, prop 9, sc  - Wanneer dit streven uitsluitend op den Geest betrekking heeft, wordt het "Wil" genoemd; heeft het echter betrekking op Geest en Lichaam beide, zoo noemt men het Drang welke dus niets anders is dan het wezen zelf van den mensch, uit welks aard al wat tot zijn eigen behoud strekt, noodzakelijk voortvloeit, zoodat dus de mensch genoodzaakt is dit alles ook te doen. Verder bestaat er tusschen drang en begeerte geen ander verschil dan dat men meestal van begeerte spreekt voorzoover de menschen zich van hun drang bewust zijn, zoodat daarom Begeerte kan worden omschreven als Drang verbonden met het bewustzijn daarvan. Uit dit alles blijkt dus wel duidelijk dat wij niets nastreven, willen, verlangen noch begeeren wijl wij oordeelen dat het goed is, maar integendeel, dat wij iets goed noemen wijl wij er naar streven, het willen, verlangen en begeeren.

utilisé(e) par : 3, prop 38, demo   |  3, prop 39, demo   |  3, prop 43, demo   |  3, prop 44, demo   |  4, prop 15, demo   |  4, prop 37, alit  |  4, prop 44, demo 

0.01