EthicaDB •   Publication hypertextuelle et multi-versions de l'Ethique de Spinoza

propositio 21

Pars 3, prop 21
Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr     infra (7)  |  haut ^

Wie zich voorstelt dat wat hij liefheeft Blijheid of Droefheid ondervindt, zal zelf Blijheid of Droefheid gevoelen en elk dezer aandoeningen zal sterker of zwakker zijn in den liefhebbende naarmate zij sterker of zwakker is in het geliefde ding [wezen].

Qui id quod amat laetitia vel tristitia affectum imaginatur, laetitia etiam vel tristitia afficietur et uterque hic affectus major aut minor erit in amante prout uterque major aut minor est in re amata.

Qui id quod amat laetitia vel tristitia affectum imaginatur, laetitia etiam vel tristitia afficietur et uterque hic affectus major aut minor erit in amante prout uterque major aut minor est in re amata.

Qui imagine ce qu'il aime affecté de Joie ou de Tristesse, sera également affecté de Joie ou de Tristesse et l'une et l'autre affections seront plus grandes ou moindres dans l'amant, selon qu'elles le seront dans la chose aimée. (Appuhn - fr)

He who conceives, that the object of his love is affected pleasurably or painfully, will himself be affected pleasurably or painfully; and the one or the other emotion will be greater or less in the lover according as it is greater or less in the thing loved. (Elwes - en)

Wer sich vorstellt, daß das, was er liebt, mit Lust oder Unlust erregt wird, der wird selbst ebenfalls mit Lust oder Unlust erregt werden; und jeder dieser beiden Affekte wird im Liebenden stärker oder schwächer sein, je nachdem der Affekt in dem geliebten Gegenstand stärker oder schwächer ist. (Stern - de)

Chi immagini che ciò che egli ama provi Letizia o Tristezza proverà anch'egli Letizia o Tristezza; e l'uno e l'altro di questi sentimenti saranno in colui che ama maggiori o minori a seconda che essi siano maggiori o minori nella cosa amata. (Peri - it)

Quien imagina lo que ama afectado de alegría o tristeza, también será afectado de alegría o tristeza, y ambos afectos serán mayores o menores en el amante, según lo sean en la cosa amada. (Peña - es)

Quand on imagine que l'objet aimé est affecté de Joie ou de Tristesse, on est également affecté de Joie ou de Tristesse ; et chacun de ces affects est plus ou moins grand chez l'amant selon qu'il est plus ou moins grand dans l'objet aimé. (Misrahi - fr)

demonstratio par 3, prop 19  |  3, prop 11, sc 

Latin | Appuhn - fr | Elwes - en | Stern - de | Peri - it | Peña - es | Misrahi - fr

3, prop 21, demo  - De beelden van dingen, welke het bestaan eener geliefde zaak onderstellen, steunen (gelijk wij in St. XIX v.d. D. hebben bewezen) het streven van den Geest om zich die geliefde zaak voor te stellen. Maar Blijheid onderstelt het bestaan van iets dat blijde is en dat wel te meer naarmate de aandoening van Blijheid sterker is. Immers zij is (vlg. Opmerking St. XI v.d. D.) een overgang tot grooter volmaaktheid. Derhalve steunt de gedachte aan de Blijheid van het geliefde wezen het streven van den Geest des liefhebbenden zelf; d.w.z. (vlg. Opmerking St. XI v.d. D.) zij wekt in den liefhebbende Blijheid op en wel des te meer hoe sterker deze aandoening in het geliefde wezen was. Dit wat het eerste betreft. Voorzoover voorts eenig wezen Droefheid gevoelt, gaat het te niet [wordt er iets van zijn bestaanskracht vernietigd] en wel des te meer (vlg. dezelfde Opmerking bij St. XI v.d. D.) hoe heviger die Droefheid is. Derhalve zal (vlg. St. XIX v.d. D.) wie zich voorstelt dat wat hij liefheeft Droefheid ondervindt, zelf ook Droefheid gevoelen en dat wel des te meer, hoe sterker deze aandoening was in het geliefde wezen. H.t.b.w.

3, prop 21, demo  - Rerum imagines (ut in propositione 19 hujus demonstravimus) quae rei amatae existentiam ponunt, mentis conatum quo ipsam rem amatam imaginari conatur, juvant. Sed laetitia existentiam rei laetae ponit et eo magis quo laetitiae affectus major est : est enim (per scholium propositionis 11 hujus) transitio ad majorem perfectionem : ergo imago laetitiae rei amatae in amante ipsius mentis conatum juvat hoc est (per scholium propositionis 11 hujus) amantem laetitia afficit et eo majore quo major hic affectus in re amata fuerit. Quod erat primum. Deinde quatenus res aliqua tristitia afficitur eatenus destruitur et eo magis quo majore afficitur tristitia (per idem scholium propositionis 11 hujus) adeoque (per propositionem 19 hujus) qui id quod amat tristitia affici imaginatur, tristitia etiam afficietur et eo majore quo major hic affectus in re amata fuerit. Q.E.D.

3, prop 21, demo  - Les images des choses (comme nous l'avons montré dans la Prop. 19) qui posent l'existence de la chose aimée, secondent l'effort de l'Âme par lequel elle s'efforce d'imaginer cette chose. Mais la Joie pose l'existence de la chose joyeuse, et cela d'autant plus que l'affection de Joie est plus grande, car elle est (Scolie de la Prop. 11) un passage à une perfection plus grande ; donc l'image de la Joie de la chose aimée seconde dans l'amant l'effort de l'Âme, c'est-à-dire (Scolie de la Prop. 11) affecte l'amant de Joie, et cela d'autant plus que cette affection aura été plus grande dans la chose aimée. Ce qui était le premier point. De plus, quand une chose est affectée de Tristesse, elle est dans une certaine mesure détruite, et cela d'autant plus qu'elle est affectée d'une Tristesse plus grande (même Scolie de la Prop. 11) ; et ainsi (Prop. 19) qui imagine que ce qu'il aime est affecté de Tristesse, en est également affecté, et cela d'autant plus que cette affection aura été plus grande dans la chose aimée. C.Q.F.D. (Appuhn - fr)

3, prop 21, demo  - The images of things (as we showed in III. xix.) which postulate the existence of the object of love, help the mind's endeavour to conceive the said object. But pleasure postulates the existence of something feeling pleasure, so much the more in proportion as the emotion of pleasure is greater; for it is (III. xi. note) a transition to a greater perfection; therefore the image of pleasure in the object of love helps the mental endeavour of the lover; that is, it affects the lover pleasurably, and so much the more, in proportion as this emotion may have been greater in the object of love. This was our first point. Further, in so far as a thing is affected with pain, it is to that extent destroyed, the extent being in proportion to the amount of pain (III. xi. note); therefore (III. xix.) he who conceives, that the object of his love is affected painfully, will himself be affected painfully, in proportion as the said emotion is greater or less in the object of love. Q.E.D. (Elwes - en)

3, prop 21, demo  - Die Vorstellungen der Dinge (wie ich im Lehrsatz 19 dieses Teils gezeigt habe), welche die Existenz des geliebten Dinges setzen, fördern das Bestreben des Geistes, das geliebte Ding sich vorzustellen. Die Lust aber setzt die Existenz des Lust empfindenden Gegenstandes, und das um so mehr, je stärker der Affekt der Lust ist; denn sie ist (nach Anmerkung zu Lehrsatz 1 I dieses Teils) Übergang zu größerer Vollkommenheit. Mithin fördert die Vorstellung der Lust des geliebten Gegenstandes in dem Liebenden jenes Bestreben seines Geistes, d.h. (nach Anmerkung zu Lehrsatz 11 dieses Teils), sie erregt den Liebenden mit Lust, und um so mehr, je stärker dieser Affekt in dem geliebten Gegenstand ist. Damit ist das erste bewiesen. - Ferner, sofern ein Gegenstand mit Unlust erregt wird,insofern wird es zerstört, und um so mehr, mit je stärkerer Unlust er erregt wird (nach derselben Anmerkung zu Lehrsatz 11 dieses Teils). Also wird (nach Lehrsatz 19 dieses Teils), wer sich vorstellt, daß das, was er liebt, mit Unlust erregt wird ebenfalls mit Unlust erregt, und um so mehr, je stärker dieser Affekt in dem geliebten Gegenstand ist. -W.z.b.w. (Stern - de)

3, prop 21, demo  - Le immagini delle cose che pongono l'esistenza di una cosa amata favoriscono, come ho dimostrato nella precedente Prop. 19, lo sforzo con cui la Mente procura di immaginare la cosa amata in parola. Ma la Letizia pone l'esistenza della cosa lieta, e ciò tanto più quanto più grande è il sentimento di Letizia (esso è infatti v. il Chiarim. d. Prop. 11 qui sopra il passaggio ad una maggiore perfezione): e dunque l'immagine della Letizia della cosa amata favorisce in chi ama lo sforzo della sua Mente, cioè (v. il Chiarim. predetto) fa sì che chi ama provi una Letizia, e questa tanto maggiore quanto maggiore sia lo stesso sentimento nella cosa amata. Quanto, poi, una cosa è affetta da Tristezza, tanto essa è orientata al venire distrutta, e questo tanto più quanto maggiore è la Tristezza che essa prova (v. ancora il Chiarim. predetto): e pertanto (Prop. 19 qui sopra) chi immagina che una cosa amata sia affetta da Tristezza si rattristerà anch'egli, e questo tanto più quanto maggiore sarà il sentimento di Tristezza nella cosa amata. (Peri - it)

3, prop 21, demo  - Las imágenes de las cosas que afirman la existencia de la cosa amada (según hemos demostrado en la Proposición 19 de esta Parte), favorecen el esfuerzo que el alma realiza por imaginar esa cosa amada. Ahora bien, la alegría afirma la existencia de la cosa alegre, y ello tanto más cuanto mayor es ese afecto de alegría, pues se trata (por el Escolio de la Proposición 11 de esta Parte) de la transición a una mayor perfección; por consiguiente, la imagen de la alegría de la cosa amada favorece en el amante ese esfuerzo de su alma, esto es (por el Escolio de la Proposición 11 de esta Parte), afecta al amante de alegría, y tanto mayor cuanto mayor haya sido ese afecto en la cosa amada. Que era lo primero. Además, en cuanto una cosa está afectada de tristeza, en esa medida se destruye, y ello tanto más cuanto mayor es la tristeza que la afecta (por el mismo Escolio de la Proposición 11). Y, de esta suerte, quien imagina lo que ama afectado de tristeza, será también afectado de tristeza, y tanto mayor cuanto mayor fuere dicho afecto en la cosa amada. Q.E.D. (Peña - es)

3, prop 21, demo  - Les images des choses (comme nous l'avons démontré dans la proposition 19) qui posent l'existence de l'objet aimé, secondent l'effort de l'Esprit par lequel il s'efforce d'imaginer cet objet. Mais la Joie pose l'existence de l'être joyeux, et cela d'autant plus que l'affect de Joie est plus intense : elle est en effet (par le Scolie de la Proposition 11) le passage à une perfection plus grande et par conséquent l'image de la Joie de l'objet aimé, seconde, dans l'amant, l'effort de l'Esprit, c'est-à-dire (par le Scolie de la Proposition 11) qu'elle affecte l'amant de Joie, et cela d'autant plus que cet affect aura été plus grand dans l'objet aimé. C'était le premier point. De plus, dans la mesure où une chose est affectée de Tristesse, elle est détruite, et cela d'autant plus que sa Tristesse est plus grande (selon le même Scolie de la même proposition 11). Ainsi (par la Proposition 19) quand on imagine que ce que l'on aime est affecté de Tristesse, on est également affecté de Tristesse, et cela d'autant plus que cet affect aura été plus grand dans l'objet aimé. C.Q.F.D. (Misrahi - fr)

3, prop 19 - Wie zich voorstelt dat iets wat hij liefheeft, te niet gaat, zal zich bedroeven; daarentegen zal hij zich verheugen bij de gedachte dat het behouden blijft.

3, prop 11, sc  - Wij hebben dus gezien dat de Geest vele veranderingen kan ondergaan en daarbij nu eens in een toestand van grootere, dan weer in een van geringere volmaaktheid overgaat, al wel welke lijdingen ons de aandoeningen van Blijheid en Droefheid verklaren. Onder Blijheid zal ik daarom in het vervolg verstaan een lijding, waardoor de Geest tot grootere volmaaktheid overgaat; onder Droefheid daarentegen een lijding, waardoor hij tot geringere volmaaktheid overgaat. Voorts noem ik de aandoening van blijheid als zij tegelijkertijd op Geest en Lichaam betrekking heeft "prikkeling" [kitteling] of "opgewektheid", die van droefheid daartegen "pijn" of "gedruktheid" [loomheid]. Hierbij moet evenwel worden opgemerkt dat men bij den mensch spreekt van prikkeling of pijn wanneer één zijner deelen méér dan de overige wordt aangedaan, van opgewektheid of gedruktheid daarentegen wanneer alle deelen gelijkelijk aangedaan zijn. Wat voorts Begeerte is heb ik reeds in de Opmerking bij Stelling IX van dit Deel uiteen gezet en behalve deze drie erken ik geen enkele andere oorspronkelijke (primaire) aandoeningen; dat de overige uit deze drie voortkomen zal ik in het volgende aantoonen. Doch eer ik verder ga wil ik hier eerst Stelling X van dit Deel nog iets breeder toelichten, opdat men duidelijker begrijpe hoe een voorstelling met een andere voorstelling in strijd kan zijn.

In de Opmerking bij Stelling XVII Deel II hebben wij aangetoond dat de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt, het bestaan van het Lichaam zoolang in zich sluit als het Lichaam zelf bestaat. Verder volgt uit datgene wat wij in het Gevolg van Stelling VIII Deel II en in de Opmerking daarbij aantoonden, dat het tegenwoordig bestaan van den Geest alleen daarvan afhangt dat de Geest het werkelijk bestaan des Lichaams in zich sluit. Waaruit volgt dat het tegenwoordig bestaan van den Geest en zijn vermogen tot verbeelden [voorstellen] wordt opgeheven zoodra de Geest ophoudt het tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen. De oorzaak echter, waardoor de Geest zou ophouden dit tegenwoordig bestaan des Lichaams te bevestigen kan (vlg. St. IV v.d. D.) niet in den Geest zelf gelegen zijn en evenmin in het feit dat het Lichaam ophoudt te bestaan. Immers de oorzaak waardoor de Geest het bestaan van het Lichaam bevestigt is (vlg. St. VI D. II) niet het feit dat het Lichaam begon te bestaan, zoodat hij om dezelfde reden ook niet ophoudt het bestaan des Lichaams te bevestigen doordat het Lichaam ophoudt te bestaan. Maar het is (vlg. St. XVII of St. VIII D. II) een gevolg van een andere voorstelling, welke het tegenwoordig bestaan van ons Lichaam en bijgevolg van den Geest, uitsluit en welke dus in strijd is met de voorstelling welke het wezen van den Geest uitmaakt.

utilisé(e) par : 3, prop 22, demo   |  3, prop 22, sc   |  3, prop 24, demo   |  3, prop 25, demo   |  3, prop 38, demo   |  3, prop 44, demo   |  3, prop 45, demo 

0.0061